Sau khi chi tiêu gần 3.000 tỷ đồng nhưng dự án Phương Nam vẫn không thể đi vào hoạt động, dự án Nhà máy Bột giấy Phương Nam đang làm các cơ quan chức năng đau đầu khi tiến hành thanh lý.
Trước đó, vào tháng 10 năm 2003, Dự án đã được UBND tỉnh Long An phê duyệt báo cáo khả thi, với tổng mức đầu tư cho dự án là 1.487 tỷ đồng, dùng công nghệ PR - C - APMP, thiết bị được đùng để chế tạo đồng bộ, mới 100% và hình thức triển khai là chìa khóa trao tay.
Đầu tư gần 3.000 tỷ xong… nằm im
Vào tháng 10 năm 2014, Báo Đầu tư đã có loạt bài về “Nhà máy Bột giấy Phương Nam: Càng vận hành càng lỗ” và “Dự án Bột giấy Phương Nam: Tiêu 3.000 tỷ đồng rồi thanh lý”, để nói về thực trạng chi tiêu hoang phí tại Dự án Bột giấy Phương Nam được đầu tư ban đầu bởi Công ty TNHH Phát triển công nghiệp và Vận tải ( tên giao dịch ở thời điểm đó là Công ty Đầu tư PT Giao thông vận tải thuộc Tổng công ty XD công trình giao thông 6, do ông Phan Thanh Nam làm Tổng giám đốc) - một đơn vị còn quá xa lạ với lĩnh vực giấy.
Sau nhiều năm thực hiện đầu tư rất nhiều mà không thể hoàn tất, vào tháng 6 năm 2009, theo Quyết định 731/QĐ-TTg, chủ đầu tư Dự án Phương Nam đã được chuyển vai từ Tracodi sang Tổng công ty Giấy Việt Nam (Vinapaco).
-----------
- doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là gì
- thu hút vốn đầu tư nước ngoài
Theo báo cáo, tính tới ngày 30 tháng 6 năm 2009 - thời điểm bàn giao dự án chủ đầu tư sang Vinapaco, phần việc của công ty Tracodi đã thực hiện được 35% giá trị xây lắp của nhà sản xuất chính; Khu vực xử lý nước thải 40% ; Nhà văn phòng 40%; Nhà ở cho công nhân 30%. Nhưng đối lập với sự chậm chạp từ tất cả các công đoạn, việc tiêu tiền để mua máy móc thiết bị của Tracodi lại được thực hiện rất nhanh nhẹn!
Cụ thể, gói thầu mua sắm các thiết bị được ký với nhà thầu Andritz đã được thực hiện rất đầy đủ, toàn bộ thiết bị đã được chuyển về mặt bằng nhà máy và “tất cả vẫn còn nguyên đai, nguyên kiện, chưa được kiểm tra thực tế”, và tất nhiên là vẫn chưa được lắp đặt, chạy thử. Nhưng Tracodi đã ký biên bản nghiệm thu và thanh toán 100% tổng giá trị hợp đồng cho nhà thầu Andritz. Toàn bộ giá trị thanh toán cho số máy móc đó lên tới 57,097 triệu euro.
Sau khi chuyển đổi chủ đầu tư, nguồn vốn Tracodi đã được đầu tư vào Dự án cũng được chuyển sang cho Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) là đại diện, và SCIC ứng vốn trả lại cho Tracodi phần đã bỏ ra đầu tư.
Sau khi tiếp quản dự án, Vinapaco cũng đã triển khai rất nhiều công việc nhằm mục tiêu đưa nhà máy đi vào hoạt động như yêu cầu của Chính phủ. Tuy nhiên, khi được chạy thử có tải cả hệ thống luôn bị tắc nghẽn và không hoạt động, nên toàn bộ dây chuyền sản xuất đã không thể tiếp tục chạy thử được.
Vinapaco cũng đã mời các chuyên gia của Andritz sang nghiên cứu sự cố này để khắc phục, và thành lập tổ khảo sát gồm có các chuyên gia cơ khí và công nghiệp giấy cũng như nghiên cứu thay thế nguyên liệu để sản xuất từ đay sang gỗ cứng. Tuy vậy, tất cả các kết quả nghiên cứu này đều có một khẳng định: không có khả năng nào có thể khắc phục được sự cố, không có hiệu quả về mặt kinh tế và không khả thi.
Theo như tính toán của Tư vấn độc lập được Vinapaco thuê về để khỏa sát, trong trường hợp thuận lợi nhất (nguyên liệu có đủ cho 12 tháng vận hành và có đủ cả vốn lưu động), sản phẩm do dây chuyền mà Tracodi mua về sản xuất sẽ chịu mức lỗ khoảng 4,6 triệu đồng/tấn. Chưa kể, hệ thống xử lý nước thải của Dự án này được thiết kế chưa đạt yêu cầu xả thải theo quy định chuẩn của Việt Nam, nên phải chi thêm không dưới 60 tỷ đồng để nước thải có thể đạt chuẩn.
Vào tháng 4 năm 2014, Bộ Công Thương đã đề nghị lên Chính phủ cho phép Vinapaco dùng tiền đầu tư dự án và tiến hành tái cơ cấu lại toàn bộ dự án. Ngày 12 tháng 5 năm 2014, tại Văn bản số 195/TB-văn phòng chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đề nghị của Bộ Công Thương và giao Bộ Công Thương, Bộ Tài chính và UBND tỉnh Long An xây dựng phương án xử lý với dự án (thanh lý, nhượng bán) và trình lên Chính phủ.
